انسان شناسي از منظري نو

انبساط و انقباض رواني

 

روان انسان در حال انبساط، خواص شگفت انگيزي پيدا مي كند كه گويي تغيير ماهيت داده است. انبساط رواني را نمي توان از نظر منطقي تعريف كرد و تا كسي اين حالت را در خود نيابد، نمي تواند آن را درك كند.

 

انبساط رواني همراه احساس آزادي مطلق است. يعني هنگامي كه اين حالت به انسان دست مي دهد، هيچ قيد و زنجيري را احساس نمي كند، بلكه در احساسي هيجان انگيز مافوق درك و احساسات جزيي وابسته به طبيعت و شؤون آن قرار مي گيرد. هنگامي كه احساسات آدمي با عقل وي هماهنگ مي شوند، انبساط رواني در عالي ترين مراحل خود بروز مي كند.

 

نسبيت انبساط رواني

انبساط هاي رواني انسان از سه جهت دچار نسبيت مي شود:

 

الف- عوامل به وجود آورنده آن، نظير عوامل فيزيولوژيكي و رواني، شخصي و نوعي.

 

ب- عناصر اساسي شخصيت. چون اين عناصر در اشخاص متفاوت است، لذا بروز انبساط در اثر برخورد با حوادث، در افراد گوناگون خواهد بود.

 

ج- كمال و نقص شخصيت افراد نيز عامل مؤثري است. انبساط هاي رواني هر فرد متناسب با نظام شخصيتي او مي باشد. به طور مثال: كساني كه در "خود طبيعي" غوطه ورند، با به دست آوردن مقام و يا مال، از انبساطي برخوردار مي شوند كه همه عالم را طفيلي مال و مقام خود خواهند دانست. كسي كه طالب علم است و مجهولات علمي براي او حياتي تلقي مي شود، اگر به حل مجهولات نايل شود، انبساط رواني مناسب با آن را به دست خواهند آورد.

 

ريشه اساسي انبساط و انقباض رواني

انبساط و انقباض رواني در ارتباط با هدفي است كه انسان براي حيات خود در نظر مي گيرد. اشخاصي كه در زندگي، هدفي حقيقي براي خود در نظر نمي گيرند، از انبساط و انقباض هايي شبيه شادي ها و اندوه هاي معمولي برخوردار خواهند شد.

 

انساني كه براي حيات خود هدفي را در نظر مي گيرد و براي نيل به آن نيز تلاش مي كند، اگر به مانعي برخورد پيدا كند و نتواند آن مانع را از ميان ببرد، گرفتگي و انقباض رواني پيدا خواهد كرد. برعكس، اگر بتواند آن مانع را از ميان بردارد، دچار انبساط رواني خواهد شد. كسي كه هدف بزرگي مانند نجات افراد يك جامعه را در نظر دارد، اگر در اين راه موانع را از ميان ببرد، گشايش و شكوفايي روح براي وي فوق العاده با عظمت خواهد بود. به طور كلي، هر گاه كه روح انسان در مسير كمال بتواند موانع را برطرف كند، دچار انبساط خواهد شد.

 

انبساط و انقباض خودآگاه و ناخودآگاه

انبساط و انقباض را به دو قسم مي توان تقسيم كرد: الف - خودآگاه ب- ناخودآگاه.

 

گاه انسان به كميت و كيفيت انبساط و انقباض خود، آگاه است و گاه تشخيص نمي دهد كه روان او در چه وضعي قرار گرفته است.

 

انبساط و انقباض هاي رواني را با نظر به علل و عوامل آن نيز مي توان خودآگاه و ناخودآگاه دانست. يعني گاه انسان از علل و عواملي كه موجب بروز اين حالات رواني مي شود، آگاه است و گاه نمي داند چه عواملي موجب بروز آن حالات شده است.

افرادي كه در هدف گيري هاي حياتي خود با موانعي برخورد مي كنند و نمي توانند آن ها را برطرف نمايند، به يكي از دو وضع رواني زير دچار خواهند شد:

 

1- بر اثر شك در وصول به هدف، به انقباض رواني دچار مي شوند. اگر اين افراد از انديشه نيرومندي برخوردار باشند، از جهان بيني بدبينانه برخوردار خواهند شد.

 

2- بر اثر ناتواني از رسيدن به هدف، آن را رها ساخته و دچار بي طرفي خواهند شد. براي اين قبيل افراد، ارزش ها اهميت خود را از دست خواهند داد. 

افرادي كه از رشد و كمال برخوردارند، شكست هاي بيروني را تحمل كرده، در برخورد با موانع ديگر دچار انقباض رواني نمي شوند.

 

قبض و بسط وجدان الهي

 

پديده انقباض و انبساط رواني هرگز به وجدان الهي آدميان سرايت و نفوذ نمي كند، "زيرا گرفتگي و گشادگي طبيعي روان، ناشي از موفقيت و محروميت درباره مزاياي جهان طبيعي است. وجدان الهي انسان، مافوق انقباض و انبساط هاي معمولي اوست. متأسفانه بسياري از انسان ها به جهت مستغرق شدن در امور مادي، وجدان الهي خود را از فعاليت مي اندازند و از اين روي، حيات خود را در انقباض و انبساط هاي بي اساس به هدر مي دهند.

 

هنگام به فعاليت درآمدن وجدان الهي در درون انسان، همه انقباض هاي معمولي از ميان مي روند و عالي ترين انبساط هاي الهي حاصل مي شود.

پس از حصول انبساط الهي در وجدان، ديگر انقباضي براي آن شخص روي نخواهد داد، مگر از دو جهت:

 

1- احساس انبساط عالي تركه موجب مي شود انسان انبساط كنوني خود را كوچك تلقي كند.

 

2- چون انسان در عالم طبيعت قرار گرفته، لذا تا به بالاترين مرتبه انبساط الهي نرسد، در كشاكش امور مختلف زندگاني، دچار انقباض خواهد شد. البته انبساط الهي موجب مي شود انسان انقباض هاي ناشي از طبيعت و شؤون آن را موقت تلقي كند.

 

آثار قبض و بسط

هر يك از دو پديده انبساط و انقباض هاي رواني، نتايجي را به بار خواهند آورد. انقباض هاي مدام، روح را افسرده مي سازد، اما انبساط هاي پي در پي، موجب شادابي و آزادي روح مي شود.

تعداد بازدید: ۱۲۷۹

فرم تماس

آدرس:

فلکه دوم صادقیه - بلوار آیت الله کاشانی - خ حسن آباد - کوچه 4 - پلاک 22 - ایران - تهران

کد پستی: 1481843465
مرکز فروش آثار:
ایمیل: info@ostad-jafari.com
تلفن ثابت: +9821 44091042 +9821 44005453
نمابر: +9821 44070200
حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری است
توسعه و پشتیبانی فنی شرکت توسعه همراه افزار ایرانیان