انسان شناسي از منظري نو

گفتيم كه فطرت، جريان قانوني هر يك از نيروهاي انساني است. حال، مي توان با تطبيق آن بر هر يك از نيروهاي انساني، تجزيه و تحليل دقيق تري از فطرت ارائه داد:

 

1- انديشه: عبارت است از فعاليت بر روي امور معلوم براي كشف مجهول يا فعاليت بر روي وسايل جهت نيل به اهداف. اگر انديشه انسان در مجراي منطقي فعاليت كند و با حذف و انتخاب روي وسايل، راه هاي صحيح را براي نيل به اهداف پيش گيرد، انديشه در مسير فطرت قرار گرفته است، ولي اگر انديشه در مجراي قانوني دچار اختلال گردد - يعني خلاف منطق عمل كند - گوييم انديشه از مسير فطرت اصلي خود دور شده است.

 

2- اراده : اگر اراده انسان در موازنه ميان انگيزه ها و تحرك، به وسيله آن ها از انگيزه هاي سودمند بهره گيرد، اين اراده داراي فطرت سالم خواهد بود.

 

3- احساسات و عواطف : اگر در برابر پديده هايي كه احساسات و عواطف انسان را تحريك مي كند، احساسات انسان مطابق قانون عمل كند و از سوي تداعي معاني ها و تجسم ها و انديشه هاي نامربوط مختل نشود، احساسات داراي فطرت سالم خواهد بود و اگر كم ترين اختلالي در جريان قانوني احساسات و عواطف صورت گيرد، فطرت آن احساسات و عواطف مختل خواهد شد.

 

4- خودخواهي : اگر اين پديده در مجراي صيانت ذات در جهت تكامل انسان عمل كند، مطابق فطرت اصلي خود عمل كرده است، ولي اگر از مسير كمال باز گردد و در مسير لذت پرستي قرار گيرد، از مسير فطري خود دور شده، به خودپرستي مبدل شده است.

 

5- وجدان : اين پديده از عالي ترين نيروهاي دروني انسان است. اگر اين نيرو در مسير قانوني خود حركت كند، داراي فطرت سالم خواهد بود. به طور مثال: اگر وجدان آدمي "بايد" و "نبايد"هاي كلي را اثبات كند؛ بر اساس حق قضاوت كند؛ و به هنگام ارتكاب مفاسد، انسان را توبيخ و شكنجه نمايد، در مسير قانوني خود قرارگرفته است.

 

6- احساس تعهد برين: اين عامل در درون انسان به دو صورت عمل مي كند:

 

الف- احساس تعهد برين در رابطه با انسان ها، در اين حالت، انسان در اندوه ها و شادي هاي ديگران، خود را شريك احساس مي كند و عشق و علاقه به نوع انساني را مافوق ضرورت هاي زندگي اجتماعي تلقي مي نمايد.

 

ب- احساس تعهد برين براي به تكامل رساندن خود. طبق اين احساس، انسان خود را در عالم هستي بيهوده نمي پندارد و تلاش مي كند تا ابعاد وجودي خود را به تكامل برساند.

اگر احساس تعهد برين در هر دو صورت فوق، در مسير قانوني خود عمل كند، مطابق با فطرت عمل كرده است.

 

به طور كلي، انسان داراي فطرت اوليه است. فطرت اوليه انسان، پاك و از استعداد كمال جويي برخوردار است. اگر انسان از انحرافات و تلقينات و اصول پيش ساخته محيط ناسالم اجتماعي در امان بماند، مي تواند فطرت پاك خود را حفظ كند. آيات زير نشانگر فطرت داشتن انسان است:

 

فَاَقِم وَجهَكَ لِلدّينِ حَنيفآ فِطرَةَ اللّهِ الّتي فَطَرَ النّاسَ عَلَيها لاتَبديلَ لِخَلقِ اللّهِ ذلِكَ الدِّينُ القَيِّمُ ولكِنَّ اَكثَرَ النّاس لا يَعلَمُون

"روي خود را براي دين راستين پايدار ساز، اين دين راستين همان خلقت و فطرت الهي است كه مردم را بر مبناي آن آفريده است. براي سنت و خلقت خداوندي تبديلي نيست. اين است دين محكم و با ارزش، ولي اكثر مردم نمي دانند". (روم 30)

 

صِبغَةَ اللّهِ وَ مَن اَحـسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَة

"ايمان به خداوند و قرار گرفتن و تسليم در مشيت الهي در راه كمال و رشد، رنگرزيِ خداوندي [درباره جان هاي آدميان است] و كيست بهتر از خداوند [كه بتواند جان هاي آدميان را] رنگرزي نمايد." (بقره 138)

تعداد بازدید: ۱۲۷۵

فرم تماس

آدرس:

فلکه دوم صادقیه - بلوار آیت الله کاشانی - خ حسن آباد - کوچه 4 - پلاک 22 - ایران - تهران

کد پستی: 1481843465
مرکز فروش آثار:
ایمیل: info@ostad-jafari.com
تلفن ثابت: +9821 44091042 +9821 44005453
نمابر: +9821 44070200
حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری است
توسعه و پشتیبانی فنی شرکت توسعه همراه افزار ایرانیان