انسان شناسي از منظري نو

3- انكار خود: كسي كه مي داند ظلم به ديگران، ظلم به خود است؛ كسي كه مي داند فرار از تعهدها فرار از خويشتن است؛ كسي كه مي داند دروغ گفتن موجب مختل شدن واقعيات مي شود، در واقع به انكار خود پرداخته است. آيا انساني كه اشتياق دروني خود را به فلسفه و هدف زندگي احساس مي كند، اما با هوا و هوس هاي خود آن را از ميان مي برد، منكر خود نيست؟ انكار آغاز و پايان و هدف خلقت، نشانه از خود بيگانگي است.

 

4- خود را از دست دادن معامله اي: اين نوع از خود بيگانگي بر مبناي سودجويي و نفع طلبي است. كساني كه به اين نوع از خود بيگانگي دچار شده اند، خود را قابل معامله با ديگران مي دانند. اينان براي كسب سود حاضرند خود را از دست بدهند.

 

5- زيستن با خود مجازي: اين نوع از خود بيگانگي به معناي چشم پوشي كردن از عناصر حياتي خود است. يعني انسان استعدادهاي وجودي خود را ناديده بگيرد و با خود مجازي به سر برد. خود مجازي بر دو نوع عمده تقسيم مي شود:

 

الف- خودي كه آكنده از تمايلات و اميدها و هدف گيري هاي مناسب با خودخواهي است. انسان هاي معمولي درگير اين نوع خود مجازي هستند. يعني خود آن ها جز مجموعه اي از تمايلات و خواسته هاي بي اساس نيست.

 

ب- خودي كه به تقليد و عكسبرداري از حيات ديگران مي پردازد. بسياري از انسان ها با خود ديگران زندگي مي كنند، نه خود حقيقي خويشتن. اينان انديشه ها و رفتار ديگران را تقليد مي كنند و حيات آن ها چيزي جز عكسبرداري از حيات ديگران نيست.

 

6- بي توجهي به قدرت و امتياز خود: انسان موجودي است با استعدادهاي بسيار كه همين استعدادها موجب امتياز او بر موجودات ديگر مي شود. شخصيت هاي بزرگ تاريخ كساني هستند كه اين استعدادها را به فعليت رسانده اند. اگر انسان از عهده مديريت امتيازات وجودي خود بر نيايد، به اين نوع از خود بيگانگي دچار خواهد شد. يعني عواملي چند موجب فرار وي از اين امتيازات مي شود و او را از خودبيگانه مي سازد. مولوي در مورد اين نوع از خود بيگانگي چنين مي گويد:

 

جمله عالم ز اختيار و هست خود           مي گريزند در سر سرمست خود

تا دمي از هوشياري وارهند               ننگ خمر و بنگ بر خود مي نهند

مي گريزند از خودي در بي خودي                يا به مستي، يا به شغل اي مهتدي

 

اگر انسان خودهشياري والا را از دست بدهد، هشياري هاي تناقض آميز و آزادي هاي مخرب، موجبات تخدير و از خود بيگانگي وي را فراهم مي آورند.

 

نوع دوم- از خود بيگانگي مثبت

 

مراد از اين نوع خود بيگانگي، تحول منطقي خود است. اين تحول نيز با توجه به مقصد آن، دو قسم است:

 

الف- از خود بيگانگي مثبت در سمت و مقصد طبيعي و معمولي: حيات انسان در مسير زمان و گذر عمر دچار تحولاتي مي شود. رشد سني انسان تغييراتي را در رابطه انسان با جهان فراهم مي آورد. رشد استعدادها و افزايش معلومات انسان موجب تغييراتي در خود مي شود. خود جديد نيز موجب بيگانگي انسان از خودهاي گذشته مي شود. معلوماتي را كه انسان به دست مي آورد، موجب تجدد و تنوع "خود"ها مي شود. در بسياري از اوقات، خود جديدي كه انسان به دست مي آورد، ناشي از جريان جبري و طبيعي زندگي است كه بايد آن را فاقد ارزش دانست، زيرا اگر تغييراتي كه در خود ايجاد مي شود، از آزادي شخصيت انسان ريشه نگيرد، با ارزش تلقي نخواهد شد.

 

ب- از خود بيگانگي در مسير تكامل: اين نوع از خود بيگانگي نيز بر اثر تحول در موجوديت دروني آدمي صورت مي گيرد. البته تفاوت آن با از خود بيگانگي در مسير طبيعي، اين است كه اين نوع تحول با اختيار فرد صورت مي گيرد. يعني فرد تلاش مي كند تا خود جديدي در مسير تكامل به دست آورد. اين نوع از خود بيگانگي - در واقع - رهاكردن خودهاي گذشته براي نيل به يك خود تكامل يافته مي باشد. اين نوع خود جديد نيز بدون بهره برداري از آزادي صورت نمي گيرد. در بحث از اين خود بايد به چند نكته توجه داشت:

 

1- عامل كوشش و تنظيم خود در مسير تكامل، خارج از خودهاي گذراست. ممكن است اين عامل اساسي را، افزايش معلومات و آشنايي انسان با آرمان هاي عالي دانست.

اين نظريه براي پيداكردن زمينه كار و توضيح صحيح درباره وسايل عبور به "خود"هاي تكاملي بسيار مناسب است، ولي پاسخگوي عامل مديريت كه بتواند از "خود" ها و آن وسايل (معلومات و تجارب و آشنايي تدريجي با آرمان ها) را در سمت و مقصد تكاملي تنظيم نمايد، نمي باشد.

 

2- ريشه كوشش و تلاش انسان براي نيل به خود تكامل يافته را بايد در بعد معنوي انسان جستجو كرد. يعني بايد اين واقعيت را پذيرفت كه انسان داراي بعدي معنوي است و مي تواند "خود"ها را در مسير تكامل به جريان بيندازد.

تعداد بازدید: ۲۹۴۱

فرم تماس

آدرس:

فلکه دوم صادقیه - بلوار آیت الله کاشانی - خ حسن آباد - کوچه 4 - پلاک 22 - ایران - تهران

کد پستی: 1481843465
مرکز فروش آثار:
ایمیل: info@ostad-jafari.com
تلفن ثابت: +9821 44091042 +9821 44005453
نمابر: +9821 44070200
حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری است
توسعه و پشتیبانی فنی شرکت توسعه همراه افزار ایرانیان