تعلیم و تربیت: اصول و مبانی

ركن دوم: مربی و معلم

 

اولین معلم و مربی انسان ها خداست. خداوند با ارسال رسولان خود، عهده دار تعلیم و تربیت انسان هاست. خداوند در قرآن با بیان كلمه "رب" كه حدود هزار بار آن را ذكر كرده، مربی بودن خود را برای بندگان گوشزد نموده است. خداوند از سویی استعداد فراگیری علم و دانش و پذیرش رشد و كمال را به بندگانش عطا فرموده است و از سوی دیگر، انبیاء را فرستاده تا با تعلیم و تزكیه، بندگان خود را به كمال برساند.

در بحث از مربی و معلم باید این نكته را در نظر داشت كه انسان ها سه نوع معلم و مربی دارند:

 

نوع اول- عده ای از معلمان فقط توجیه كننده بعد ماشینی بشر هستند. این گونه مربیان انسان ها را به عنوان ابزار و وسایلی تلقی می كنند كه مورد نیاز قدرتمندان می باشد. این معلمان ریشه احساس آزادی را در متعلم می خشكانند و سد راه تكامل او می شوند.

 

نوع دوم- عده ای از معلمان و مربیان نیز خود را با انسان هایی مواجه می بینند كه تحت تأثیر شرایط اجتماعی قرار دارند و كاری به این ندارند كه انسان می تواند از وضع موجود خود برتر شود. اینان انسان ها را به عنوان موجوداتی در نظر می گیرند كه نیازهای معینی دارند و با رفع آن نیازها می توانند زندگی رضایت بخشی داشته باشند. این مربیان به تعالی انسان ها توجه ندارند. متأسفانه اكثر افراد جوامع كنونی فقط به این نوع تعلیم و تربیت توجه دارند.

 

نوع سوم- گروهی از معلمان و مربیان با انسان هایی مواجه هستند كه هم بعد ماشینی دارند و هم بعد فوق ماشینی كه جان و روان انسان هاست. اینان می كوشند تا استعدادهای نهفته درونی انسان ها را كه چونان بذرهای كاشته شده در نهاد انسان هاست، به فعلیت برسانند. كسانی كه می خواهند از این نوع مربیان باشند، باید دارای شرایط زیر باشند:

 

الف- معلم و مربی باید آن چه را كه می خواهد تعلیم دهد، خود دارا باشد. مربی باید بداند كه چه چیزهایی را می خواهد به متعلمان تعلیم دهد و شرایط دگرگونی شخصیت انسان ها چیست؟ یعنی مربی نباید بدون علم، به تعلیم و تربیت افراد بپردازد.

 

ب- معلم و مربی باید در كار خود اخلاص داشته باشند. مربی باید بداند كه نتیجه كار خود را دیر یا زود خواهد دید.

 

این جهان كوه است و فعل ما ندا            ســوی ما آیـــد نداها را صدا

 

ج- معلم و مربی باید به كار خود ایمان داشته باشند. بدون شور و عشق و ایمان به حقیقتی كه مربی می خواهد تعلیم دهد، نمی توان به تربیت فرد پرداخت.

 

د- مربی باید بداند كه كردار عینی وی در امر تعلیم و تربیت، اساسی تر از گفتارش می باشد. كردار خارجی مربی نشان می دهد كه اولا وی به كاری كه انجام می دهد، اعتقاد دارد. سرگذشت طولانی انسان ها نشان داده كه سخن گفتن بسیار ساده است، اما عمل كردن مشكل است.

ثانیآ: تحقق عمل نیازمند شرایط عینی و مقتضیات خاصی است كه گفتار فاقد آن می باشد. و هنگامی كه مربی عمل می كند، نشان می دهد كه چگونه توانسته موانع را پشت سر بگذارد.

ثالثا: گفتن وسیله است و عمل كردن، هدف. مربی نیز با عمل كردن به آن چه می گوید، نشان می دهد كه عمل دارای ارزش حیاتی است.

 

مشاهده عمل خارجی از مربی و پیشرو، نشان دهنده استهلاك حیات در آن عمل به اندازه مناسب آن عمل است. عقل و وجدان آدمی می گوید این مربی و پیشرو بدون احراز واقعیت و گرایش به آن، حیات خود را در این عمل مستهلك نمی سازد.

 

ه - ادامه تكاپو و فعالیت معلم و مربی در تكمیل خویشتن: معلم و مربی باید همواره احساس نیاز به تعلیم و تربیت كند و هیچ گاه نباید از تعلیم و تربیت مستمر خویش لحظه ای باز ایستد. "بهترین استاد، همواره بهترین دانشجو است". این كه خداوند به پیامبر می گوید :" قل رَبِّ زدني علما"، و یا در شبانه روز انسان ده بار طلب راه مستقیم هدایت از خدا را می كند (اهدنا الصراط المستقیم)، نشانگر این شرط اساسی است.

 

و- عشق و علاقه معلم و مربی به پیشرفت تكاملی متعلم: اگر معلم و مربی در امر تعلیم و تربیت انگیزه هایی غیر از تأمین معاش یا خودنمایی و مباهات و اغراض غیر انسانی نداشته باشند، هیچ گاه انسان رشدیافته ای ساخته نخواهد شد. بسیاری از شخصیت های بزرگ تاریخ از مربیان عاشق و دلسوخته برخوردار بوده اند.

تعداد بازدید: ۴۲۲

فرم تماس

آدرس:

فلکه دوم صادقیه - بلوار آیت الله کاشانی - خ حسن آباد - کوچه 4 - پلاک 22 - ایران - تهران

کد پستی: 1481843465
مرکز فروش آثار:
ایمیل: info@ostad-jafari.com
تلفن ثابت: +9821 44091042 +9821 44005453
نمابر: +9821 44070200
حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری است
توسعه و پشتیبانی فنی شرکت توسعه همراه افزار ایرانیان