در گردونه اجتماع

اخلاق نیز از مبانی مشاركت و هماهنگی مردم در كارهای اجتماعی است. اخلاق سبب می شود تا افراد نه از روی جبر زندگی، بلكه به خاطر ارزش های انسانی، نظم اجتماعی را رعایت كنند. برای آن كه ارزش های اخلاقی مبنای مشاركت و هماهنگی تلقی شود، باید به دو نكته توجه داشت:

 

1- شناخت عظمت نوع انسانی و این كه اقدام جهت برطرف كردن نیازهای مردم، ارزش فوق العاده ای دارد.

 

2- اراده و تصمیم جدی برای حركت در مسیر كارهای شایسته ای كه وجدان آن ها را تأیید می كند.

 

اگر مشاركت و هماهنگی مردم برای تحقق بخشیدن به مصالح اجتماع و برطرف كردن عوامل مزاحم از زندگی اجتماعی، مستند به مذهب و وجدان الهی نباشد، همان مشاركت زنبوران عسل و موریانه ها برای زندگی جمعی خود می باشد. اگر بذل مساعی و صرف انرژی های فكری و عضلانی برای تنظیم زندگی اجتماعی مستند به مذهب و وجدان الهی نباشد، اگر چه ممكن است در تحقق بخشیدن به وسایل و زمینه های زندگی اجتماعی بزرگ ترین تأثیر را ایجاد نماید، ولی داخل در منطقه ارزش ها نمی باشد؛ چنان كه تلاش و فعالیت های جمعی زنبوران عسل و موریانه ها برای زندگی دسته جمعی خود، مربوط به قوانین جبری غریزه حیوانی خاص بوده و در منطقه ارزش ها قرار نمی گیرد.

 

حق و قدرت

 

حق عبارت است از: عموم واقعیت های ضروری یا مفید كه دارای دو قطب عینی و ذاتی می باشند.

حق شامل واقعیات جهان خارج و قوانین حاكم بر آن می باشد كه جنبه ضروری دارند. همه ارزش هایی كه برای انسان مفید است، نظیر عدالت و آزادی، تكامل و احساس تعهد، قوانین و مقررات اجتماعی، حق است و هر چیزی كه موجب فساد و ویرانگری می شود، نقطه مقابل حق است. هر حقی دارای دو قطب است:

 

1- قطب عینی حق: عبارت است از واقعیت هایی كه برای انسان ضرورت دارد و مفید است. این واقعیات با قطع نظر از ارتباط آدمی با آن ها تحقق دارند، مانند واقعیات جهان هستی. قطب عینی شامل مجموعه قوانین و بایستگی های انسانی است كه برای حیات معقول وی ضرورت دارد.

 

2- قطب ذاتی حق: مراد از ذاتی در این جا، موجودیت انسان در برابر واقعیات غیر انسانی است. به عبارت دیگر، جنبه انسانی حق است. قطب عینی حق باید همراه با قطب ذاتی حق باشد.

هم چنین، با مطالعه آیات قرآنی می توان نكات زیر را پیرامون حق مطرح كرد:

نظام عالم هستی بر حق است. حق وابسته به مشیت الهی است و هیچ كس قدرت نابود كردن حق را ندارد. اگر انسان در حال اعتدال روانی باشد و معنای حق را درك كند، برای حق احترام قایل خواهد شد.

 

- حق در نظام حقیقت پایدار خواهد بود و باطل مانند كف هایی ناپایدار است كه از میان خواهد رفت.

 

- حق اصل اساسی و زیربنای هستی است كه بهره برداری از آن به تلاش انسان نیازمند است و انسان باید بر اساس اصول حق به تكامل برسد. خداوند به وسیله عقل و وجدان انسان ها و پیامبران و حكمای الهی، حق ها را آشكار فرموده است.

 

- گرایش به حق، و عمل به آن نیاز به تعلیم و تربیت دارد. حق چیزی نیست كه خود به خود در اختیار مردم قرار نگیرد، بلكه انسان ها باید به اختیار خود و هدف گیری تكاملی از حق پیروی كنند.

 

- انسان ها برای وصول به حق نباید شتابزده عمل كنند. انسان ها نباید تصور كنند كه حق در همه شرایط قابل وصول است. انسان ها باید دریابند كه هر گونه تلاش در راه بروز و اجرای حق، جزیی از حق محسوب می شود و هر اندازه كه برای تحقق بخشیدن به حق تلاش بیش تری صورت گیرد، گام بیش تری در قلمرو حق برداشته شده است.

 

- انسان برای رسیدن به حق و عمل به آن، باید تلاش جدی داشته باشد و دریابد كه واقعیات عالم هستی كه حق است، تابع هوی و هوس های ما انسان ها نیست. حق به عنوان عامل تكامل انسان، به حركت و تكاپوی انسان بستگی دارد.

 

- مقتضای مشیت الهی، نابودی باطل و پیروزی حق است. هواپرستی ها نمی تواند حق را از میان بردارند.

قدرت عبارت است از: عامل حركت و دگرگونی در اشكال مختلف. قدرت یكی از واقعیات جهان هستی است كه در دو قلمرو انسان و جهان نقش دارد، زیرا گرداننده طبیعی انسان و جهان در اشكال گوناگون آن، قدرت است. به این معنا، قدرت یكی از مصادیق حق است.

 

تعداد بازدید: ۱۹۴۸۰

فرم تماس

آدرس:

فلکه دوم صادقیه - بلوار آیت الله کاشانی - خ حسن آباد - کوچه 4 - پلاک 22 - ایران - تهران

کد پستی: 1481843465
مرکز فروش آثار:
ایمیل: info@ostad-jafari.com
تلفن ثابت: +9821 44091042 +9821 44005453
نمابر: +9821 44070200
حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری است
توسعه و پشتیبانی فنی شرکت توسعه همراه افزار ایرانیان